Her rolün kendi sorusu

Ekibinize soruyorsunuz. "Kontrol var" cevabını alıyorsunuz. Bu cevap dürüst ve büyük olasılıkla doğru.

Ama o cevap bir sistemin çıktısı değil, bir kişinin bilgisidir. Aynı soruyu altı ay sonra, o kişi ekipte değilken sorduğunuzda aynı güveni alamazsınız.

Yönetim kuruluna verdiğiniz taahhüt, sizin göremediğiniz bir yerde duruyor.

Yönetişim yeni bir süreç icat etmez. Var olan iyi süreçleri kişilere bağımlı olmaktan çıkarır.

Bir değişikliğin hangi kurala göre onaylandığı, o günün kuralıyla birlikte kaydın içinde durur. Kural sonradan değişse bile eski kayıt kendi günündeki kuralla okunur.

Böylece yönetim kuruluna verdiğiniz cevap bir kişinin hafızasına değil, doğrulanabilir bir kayda dayanır.

Kimlik yönetimi yerinde. Yetkiler tanımlı, erişim gözden geçiriliyor, ayrıcalıklı hesaplar izleniyor.

Sonra bir yönetici bir veri istiyor. Yetkili bir kişi, izinli bir sorgu çalıştırıyor, sonucu bir dosyaya alıp gönderiyor. Hiçbir kural ihlal edilmiyor.

Bu işlemde kimin hangi gerekçeyle hangi veriyi aldığı, hangi alanların açık gittiği ve dosyanın nereye ulaştığı hiçbir yerde birlikte durmuyor.

Üretim verisi okuma işlemi, değişiklik kadar ciddi bir işlem olarak ele alınır: talep, gerekçe, onay ve teslim tek kayıtta durur.

Hangi alanın maskeleneceği kişinin kararı olmaktan çıkar, kuralın kararı olur. Bir alan açık gidecekse bunun onayı ayrıca kayda geçer.

Kanıt sonradan toplanmaz. Teslimin kendisi kaydı üretir ve bu kayıt, kaydı tutan sistemin dışından doğrulanabilir. Bunun için kurulumda imza anahtarının ve dış özet deposunun tanımlı olması gerekir; imzasız pakette doğrulama betiği sonuca UNSIGNED yazar.

Her sunucunun kendi kaydı var. Bazılarında izleme aracı, bazılarında sistem logu, bazılarında sadece yedek geçmişi.

"Bu değişiklik hangi sunucuya gitti" sorusunu cevaplamak için birden fazla yere bakmak gerekiyor. Cevap genellikle bulunuyor, ama zaman alıyor.

Ortamlar zamanla birbirinden ayrışıyor. Test ile üretimin farkı, kimsenin planlamadığı küçük müdahalelerle büyüyor.

Sunucu, yönetişimin bir parametresi olur. Sorgu sonucu talebi birden fazla sunucuya gidebilir ve her sunucunun sonucu ayrı kayıtlıdır; değişiklik talebi tek sunucuya gider, çünkü sunucular arasında ortak transaction yoktur.

Kapsam listesi sekiz yolu içerir ve bu listede yetki değişikliği ile bakım işleri de vardır. Bunlar çoğu kurumda kapsam dışıdır.

Nesne geçmişi, bir nesneye ürün üzerinden dokunan bütün talepleri gösterir. "Sunucudaki güncel tanım" karşılaştırması ise nesnenin hedefteki o anki halini okur; ürünün dışından yapılmış bir değişiklik bu güncel tanımda okunabilir, ancak ürün bunu kendiliğinden tespit etmez.

Denetim planı çıkıyor, örneklem belirleniyor, ilgili ekipten kanıt isteniyor. Ekip topluyor, siz bekliyorsunuz.

Gelen dosyalar ekran görüntüsü, e-posta çıktısı ve elle hazırlanmış tablolardan oluşuyor. Hepsi doğru olabilir. Hiçbiri bağımsız değil.

Örneklem küçük tutuluyor, çünkü her kalem için kanıt toplamak ekibin haftasını alıyor. Küçük örneklem, dar güvence demek.

Kanıt sonradan toplanmaz. İşlemin kendisi kanıtı üretir. Bu, denetlenen tarafın iş yükünü de azaltır; iki taraf da kazanır.

Her kayıt, o gün yürürlükte olan kural setini taşır. Kural sonradan değişse bile eski işlem kendi günündeki kuralla okunur.

Atlanan her adım gerekçesiyle kayıtlıdır. İstisna görünmez olmaktan çıkar, incelenebilir hale gelir.

Denetim dosyası, kaydı tutan sistemden bağımsız olarak doğrulanabilir. Doğrulamayı siz yaparsınız, size yapılmaz. Bunun için kurulumda imza anahtarının ve dış özet deposunun tanımlı olması gerekir; imzasız pakette doğrulama betiği sonuca UNSIGNED yazar.

Yukarıdaki cümlenin karşılığı olmadan bir anlamı yok, o yüzden açıkça yazıyoruz. Size teslim edilen her paket bir zip dosyasıdır ve içinde şunlar bulunur: verinin kendisi, paketteki her dosyanın SHA-256 özetini listeleyen bir künye, bir doğrulama betiği ve imza anahtarı tanımlı kurulumda o künyenin RSA imzası ile imzayı doğrulayan açık anahtar.

Paket doğrulaması sizin makinenizde çalışır. Ürüne bağlanmaz, ağa çıkmaz. Windows ile gelen PowerShell ya da openssl yeterlidir.

Kayıtların kendisi ise SQL Server 2022'nin append-only ledger tablosunda durur. Defter özeti varsayılan olarak saatte bir alınır; imza anahtarı ve dış depo klasörü tanımlı kurulumda imzalanıp kurumun kendi değiştirilemez deposuna yazılır. Bu iki ayar yapılmamışsa dışarıda karşılaştırılacak özet yoktur ve doğrulama bağımsız olmaz. Kurumun kendi ortamında bir yedekten geri yüklenen kopyada SQL Server'ın kendi yordamını bu özetlere karşı siz çalıştırırsınız ya da çalıştırılmasını izlersiniz; yedek kurumdan çıkmaz. Aynı kopyada her kaydı hangi veritabanı hesabının yazdığını da görürsünüz. Dönem paketi ise dönemin bütün taleplerini iki ayrı kaynaktan uzlaştırır, böylece "hepsini gördüm mü" sorusunun da cevabı olur.