EkranlarScreens
"Şu sorguyu çalıştır, sonucu bana at" cümlesi her kurumda vardır ve çoğunda hiçbir yerde kayıtlı değildir. Bu akış onu bir talebe, bir karara ve bir kanıta dönüştürür. "Run this query and send me the result" exists in every organisation, and in most of them it is recorded nowhere. This flow turns it into a request, a decision and a piece of evidence.
Canlı ortamdan veri okuma ihtiyacı meşrudur: bir müşteri şikayeti araştırılır, bir hatanın kök nedeni aranır, bir rapor doğrulanır.
Reading data from the live environment is a legitimate need: a customer complaint is investigated, the root cause of a bug is traced, a report is verified.
Sorun ihtiyaç değil, karşılanma biçimidir. Sorgu birine sözlü olarak iletilir, sonuç bir dosya olarak elden gider, kimin hangi veriyi gördüğü hiçbir yerde durmaz. Denetçi "üretim verisini geçen ay kim gördü" diye sorduğunda cevap verilemez.
The problem is not the need but the way it is met. The query is passed on verbally, the result leaves as a file, and who saw which data is recorded nowhere. When the auditor asks who looked at production data last month, there is no answer.
Birincisi kolon adına bakar, ikincisi değerin kendisine. Kolon adı masum olsa bile içerik bir kimlik numarası kalıbına uyuyorsa yakalanır.The first looks at the column name, the second at the value itself. Even when the column name looks innocent, content matching an identifier pattern is caught.
Kalıba uyan her değer hassas sayılmaz. Kimlik numarası, kredi kartı ve IBAN için sağlama algoritmaları çalışır, böylece rastgele sayılar yanlışlıkla maskelenmez.Not everything that matches a pattern is sensitive. Checksum algorithms run for national identifiers, card numbers and IBANs, so random digits are not masked by mistake.
Değer tümüyle gizlenebilir ya da son birkaç karakteri görünür bırakılabilir. Kısmi maskeleme, kaydı tanımaya yetip veriyi taşımayan bir orta yoldur.A value can be hidden entirely, or the last few characters can be left visible. Partial masking is the middle ground: enough to recognise a record, not enough to carry the data.
Maskesiz kolon yasak değil, kayda bağlıdır. Bazı incelemeler gerçek değeri gerektirir. Ürün bunu engellemez; gerekçe ister, ek bir onay adımı açar ve hangi kolonun kimin onayıyla maskesiz gittiğini denetim kaydına yazar. Yönetişim erişimi yasaklamak değil, hesabını sormaktır. An unmasked column is not forbidden, it is accounted for. Some investigations need the real value. The product does not block that; it asks for a justification, opens an extra approval step, and records which column went out unmasked and who approved it. Governance is not about banning access. It is about accounting for it.
Sonuç ekranda gösterilmez; parolalı bir arşiv olarak paketlenir. Paket parolası şifreli saklanır ve talep sahibine uygulama içinden, gerekçesiyle gösterilir.The result is never rendered on screen; it is packaged as a password protected archive. The package password is stored encrypted and shown to the requester inside the application, with a reason recorded.
Teslim adresleri kontrol edilebilir. Daha önce onaylanmamış bir adres varsa talebe ek bir onay adımı eklenir. Amaç canlı verinin kurum dışı bir adrese sessizce gitmesini engellemektir.Delivery addresses can be checked. If an address has not been approved before, an extra approval step is added. The aim is to stop live data from quietly leaving for an external address.
Teslim biçimi kurum genelinde bir tavan olarak tanımlanır. Bir talep yalnız daha sıkı bir biçim seçebilir; gevşetme reddedilir.The delivery mode is defined as an organisation wide ceiling. A request may only choose something stricter; loosening is rejected.
Hangi kolonun hangi kurala göre maskelendiği ayrı bir kayıtta durur. Eşik ve örneklem ayarları teslim anına dondurulur, böylece "o gün eşik neydi" sorusu sonradan cevaplanabilir.Which column was masked under which rule is kept as a separate record. Threshold and sampling settings are frozen at delivery time, so "what was the threshold that day" can be answered later.